Hệ vi sinh đường ruột và bệnh Alzheimer có mối liên hệ như nào

Bệnh Alzheimer là tình trạng thoái hóa thần kinh thường khởi phát từ từ và ngày càng trở nên nghiêm trọng. Các triệu chứng của bệnh thường bắt đầu khi có sự thay đổi dần dần dần trong trí nhớ, khó nhớ lại những việc xảy ra trước đây, thay đổi suy nghĩ, phán đoán, ứng xử, tâm trạng hay suy nghĩ và theo thời gian các triệu chứng này ngày càng nghiêm trọng, người bị mắc bệnh có thể gặp khó khăn về ngôn ngữ, mất phương hướng, dễ bị đi lạc, khó có thể tìm về đến nhà, tâm trạng thay đổi thất thường, mất động lực, gặp các vấn đề về hành vi,…

Một số nghiên cứu khoa học khác kết quả còn cho thấy mối liên hệ khi hệ vi sinh đường ruột mất cân bằng và sự phát triển của các mảng amyloid trong não đặc trưng của bệnh Alzheimer.

Hệ vi sinh đường ruột là một cộng đồng các vi sinh vật phức tạp: vi khuẩn, vi rút, vi khuẩn cổ điển, nấm và động vật nguyên sinh. Theo ước tính sơ bộ, trong đường ruột của con người có thể chứa tới 1.000 loài vi khuẩn (với 85% là lợi khuẩn, 15% là hại khuẩn) và 2 triệu gen vi khuẩn – gấp 100 lần số lượng gen ta có (khoảng 20.000), cư trú phần lớn ở hệ tiêu hóa, đặc biệt là ở ruột non và ruột già.

Các vi sinh vật trong hệ vi sinh đường ruột đóng nhiều vai trò khác nhau như: xây dựng “hàng rào” miễn dịch cơ thể, thúc đẩy quá trình tiêu hóa, tổng hợp vitamin từ các loại thực phẩm, đào thải hại khuẩn, tạo lớp màng bảo vệ niêm mạc ruột, cải thiện các tình trạng viêm nhiễm, cung cấp nhiên liệu cho các tế bào trong đại tràng và tác động đến tốc độ thức ăn di chuyển qua ruột, hỗ trợ quá trình tiêu hóa carbohydrate phức tạp, tạo ra các axit béo chuỗi ngắn (SCFA), hạn chế vi khuẩn có hại phát triển quá mức gây bệnh cho cơ thể, tiêu hóa các loại carbs phức tạp như tinh bột và chất xơ…

Trong khi đó, trục não ruột thường được sử dụng để chỉ hệ thống thần kinh ruột não (ENS – Enteric nervous system) – một hệ thống thần kinh nằm trong đường ruột của chúng ta. Trục não ruột bao gồm các tế bào thần kinh chủ yếu hoạt động tự động để điều chỉnh hoạt động của đường tiêu hóa mà không cần sự điều khiển từ bộ não trung ương. Hệ thống thần kinh ruột não có vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh việc tiêu hóa thức ăn, di chuyển thức ăn qua ruột, và các chức năng khác của đường tiêu hóa. Đã có nhiều nghiên cứu cho thấy rối loạn hệ vi sinhh đường ruột hoặc mất cân bằng các vi sinh vật trong đường ruột có thể gây các bệnh như bệnh viêm ruột (IBD), hội chứng ruột kích thích, bệnh tim mạch, béo phì, bệnh tiểu đường, rối loạn thoái hóa thần kinh, bệnh Parkinson, bệnh Huntington, Alzheimer, stress,….

Nhóm các nhà nghiên cứu Thụy Sĩ và Ý đã đưa mối tương quan lên một bước xa hơn cho thấy mối liên hệ giữa hệ vi sinh vật đường ruột bị mất cân bằng và sự phát triển của các mảng amyloid trong não; đặc trưng của bệnh Alzheimer là sự tích tụ của các mảng beta-amyloid và các đám rối sợi thần kinh trong não.

Nghiên cứu liên quan đến nhóm gồm 89 người từ 65 đến 85 tuổi. Một số người bị bệnh Alzheimer hoặc các bệnh thoái hóa thần kinh khác trong khi những người khác khỏe mạnh không có vấn đề về trí nhớ. Các nhà nghiên cứu đã sử dụng hình ảnh PET để đo sự lắng đọng amyloid trong não của họ sau đó đo các dấu hiệu viêm và protein do vi khuẩn đường ruột tạo ra như lipopolysaccharides và axit béo chuỗi ngắn trong máu.

Lipopolysaccharides (LPS) là vi khuẩn chết hay tế bào của vi khuẩn chết. Tuy nhiên hệ thống miễn dịch coi chúng như vi khuẩn sống và xây dựng hệ thống phòng thủ miễn dịch chống lại những kẻ xâm lược. LPS là chất chống viêm và đã được tìm thấy trong các mảng amyloid trong não của bệnh nhân Alzheimer.

Nghiên cứu cho thấy nồng độ LPS trong máu cao và axit béo chuỗi ngắn (SCFAs) acetate và valerate có liên quan đến việc lắng đọng amyloid lớn trong não. Các SCFA khác, cụ thể là butyrate, dường như có tác dụng bảo vệ; hàm lượng butyrate cao có liên quan đến ít amyloid hơn. Butyrate – một SCFA được tạo ra khi vi khuẩn đường ruột lên men chất xơ – kích hoạt bài tiết yếu tố dinh dưỡng thần kinh có nguồn gốc từ não (BDNF). Bệnh Alzheimer có liên quan đến việc giảm mức BDNF.

Moira Marizzoni, tác giả nghiên cứu của Trung tâm Fatebenefratelli tại Brescia, Ý, giải thích: “Kết quả của chúng tôi là không thể chối cãi: Một số sản phẩm vi khuẩn của hệ vi sinh vật đường ruột có tương quan với số lượng mảng amyloid trong não”.

Ở những người mắc bệnh Alzheimer, sự đa dạng của vi sinh vật bị giảm với một số vi khuẩn nhất định được đại diện quá mức và các vi sinh vật khác giảm. Ngoài ra, vi khuẩn cư trú trong hệ vi sinh vật đường ruột có thể tiết ra một lượng lớn amyloid và lipopolysacarit, có thể góp phần điều chỉnh các con đường truyền tín hiệu và sản xuất các cytokine tiền viêm liên quan đến sinh bệnh học của bệnh Alzheimer.

BÀI CÙNG CHỦ ĐỀ: 

Stress, căng thẳng ảnh hưởng hệ vi sinh đường ruột như thế nào?

Vì sao hệ vi sinh đường ruột quan trọng với giấc ngủ

Hội chứng ruột kích thích IBS và hệ vi sinh đường ruột có mối liên hệ như nào

Nguyên nhân, triệu chứng bệnh Alzheimer

Xét nghiệm máu phát hiện bệnh Alzheimer sớm chính xác 94%

Suckhoecuocsong.vn