Cẩn trọng với chuẩn đoán giả khi sàng lọc ung thư vú

5/30/2016 4:41:56 PM
Ung thư tử cung, ung thư vú là căn bệnh đặc trưng của phái nữ. Trong đó, nhiều phụ nữ đã phải cắt bỏ đi nhũ hoa để bảo toàn mạng sống. 

Ung thư tử cung, ung thư vú là căn bệnh đặc trưng của phái nữ. Trong đó, nhiều phụ nữ đã phải cắt bỏ đi nhũ hoa để bảo toàn mạng sống. Tuy nhiên, một phát hiện mới đây của giáo sư Indraneel Mittra cho thấy 45% phụ nữ ở Hoa Kỳ bị ung thư vú không xâm lấn nhưng vẫn phải trải qua phẫu thuật đoạn nhũ chỉ vì bác sĩ quá tin vào kết quả chụp nhũ ảnh…

Hậu quả của dương tính giả

Giáo sư Indraneel Mittra (Ấn Độ) người phát minh ra đơn vị điều trị ung thư vú và những thử nghiệm ngẫu nhiên trong sàng lọc ung thư vú và cổ tử cung cho biết việc sàng lọc ung thư vú là công tác y tế toàn dân được thực hiện trong cộng đồng để tầm soát. Đối với Việt Nam và Ấn Độ chương trình tầm soát chủ yếu là bệnh nhân tự khám vú và chụp nhũ ảnh.

Với biện pháp tự khám vú, những người tham gia sẽ tự khám 1 lần trong 1 tháng và báo cáo lại kết quả sau 6 tháng, 1 năm. Tuy nhiên, giải pháp này không có nhiều hiệu quả do người tham gia thường hay quên. Kết quả khảo sát cho thấy 65% số người không tự khám, chỉ có khoảng 22 % thực hiện tự khám vú theo yêu cầu.

Chính vì vậy, tầm soát ung thư vú đều trông đợi ở chụp nhũ ảnh - biện pháp tầm soát ung thư vú tối ưu được thực hiện ở các nước Anh, Mỹ, Thụy Điển nhưng hiệu quả của nó với người dưới 50 tuổi cũng không nhiều vì so sánh tỷ lệ tử vong vẫn cao với thời kỳ không chụp nhũ ảnh. Không chỉ vậy, khi chụp nhũ ảnh với một tổn thương nhỏ ở vùng ngực hiện cũng đều dùng xạ trị là việc làm không cần thiết.

Theo thống kê, ở Hoa Kỳ 45% phụ nữ bị ung thư vú không xâm lấn bị cắt đoạn vú có nghĩa là 45% người bị ung thư không nguy hiểm nhưng vẫn phải trải qua phẫu thuật đoạn nhũ. Những trường hợp này, t giáo sư GS Indraneel Mittra cho biết bệnh tiến triển chậm, không gây tử vong do đó việc phẫu thuật là không cần thiết nhưng bác sĩ vẫn tiến hành phẫu thuật vì tâm lý như thế mới tốt cho bệnh nhân của mình. Điều này dẫn đến dương tính giả gây gánh nặng tâm lý cho bệnh nhân.

Hậu quả, 50% phụ nữ bị dương tính giả trải qua 3 tháng "kinh khủng" trước khi bác sĩ nói cho họ biết trường hợp của họ là dương tính giả gây gánh nặng tâm lý rất lớn, thậm chí khi được thông báo là dương tính giả rồi nhưng họ vẫn lo lắng không biết bác sĩ có tiếp tục nhầm lẫn không. Ngoải ra nó còn gây tốn kém bởi bệnh nhân phải chi ra những chi phí khổng lồ một cách "oan uổng".

Phương pháp chẩn đoán ung thư vú tại Việt Nam

GS Nguyễn Bá Đức – Nguyên Giám đốc Bệnh viện K Trung ương cho biết có nhiều phương pháp chẩn đoán ung thư vú là chụp nhũ ảnh (hay còn gọi X-quang), chụp MRI, chụp cộng hưởng từ. Sau đó bác sĩ sẽ khám lâm sàng. Nếu thấy khối u và nghi ngờ u ác tính sẽ đến bước thứ ba làm giải phẫu bệnh tế bào. Mỗi biện pháp chẩn đoán bệnh đều có giá trị nhất định.

Với biện pháp chụp nhũ ảnh chỉ có giá trị báo cáo dương tính gợi ý ở tỷ lệ nhất định, trong đó có những nghiên cứu trên 10.000 bệnh nhân nhưng con số nghi ngờ ung thư đã là 1500. Tuy nhiên, sau khi sinh thiết tế bào chỉ có 137 bệnh nhân ung thư, còn 1363 trường hợp dương tính giả. Như vậy, giá trị của chụp nhũ ảnh chỉ dừng lại ở chỗ làm chúng ta quan tâm đến và tìm các phương pháp khác để xác định nó là ung thư thật hay ung thư giả mà thôi.

Theo các bác sĩ việc giải phẫu bệnh là chẩn đoán cuối cùng khi lấy cấu trúc khối u đi đọc tế bào học dưới kính hiển vi. Hoặc nếu cần thiết thì sẽ tiến hành các phương pháp sâu hơn nữa như nhuộm hoá mô miễn dịch, chẩn đoán gen xác định chi tiết ung thư thuộc nhóm nào xem nhạy với loại thuốc nào, không nhạy với loại thuốc nào…Bởi vậy, cho đến nay giải phẫu bệnh vẫn là tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán ung thư và đưa ra phương hướng điều trị cho bệnh nhân.

Cá biệt có một số trường hợp không có giải phẫu bệnh mà vẫn phải chấp nhận ung thư đó là một số trường hợp trong ung thư gan vì nếu thầy thuốc cố lấy tế bào để thoả mãn chẩn đoán chính xác ung thư 100 % đôi khi không cho phép. Trong những trường hợp này các bác sĩ đã có yếu tố khác hỗ trợ để xác định bệnh như chụp cắt lớp gan, xét nghiệm các chất chỉ điểm ung thư gan lên cao quá ngưỡng bình thường, xác định qua tiền sử các bệnh viêm gan B, C thay cho giải phẫu bệnh.

Như vậy, việc chụp nhũ ảnh chỉ có giá trị báo cáo dương tính gợi ý ở tỷ lệ nhất định trước khi xác định ung thư vú. Bởi vậy, trước khi quyết định cắt nhũ hoa bệnh nhân cần tiến hành sinh thiết, giải phẫu bệnh để xem chính xác mình có bị ung thư vú hay không.

Tổng hợp

Các tin khác