Ăn mặn kéo dài tàn phá tim và thận thế nào

Nêm nếm đậm đà hay chấm ngập thức ăn là thói quen quen thuộc của nhiều người. Tuy nhiên, lượng muối dư thừa nạp vào hằng ngày chính là "sát thủ thầm lặng" làm tăng huyết áp và tàn phá nghiêm trọng chức năng tim, thận theo thời gian.

Nhiều người trong chúng ta vẫn duy trì thói quen nêm nếm đậm đà hay chấm ngập thức ăn như một cách thưởng thức ẩm thực tròn vị. Tuy nhiên, lượng muối dư thừa nạp vào cơ thể hằng ngày lại chính là một "sát thủ thầm lặng". Thói quen ăn mặn kéo dài khiến cơ thể liên tục tích giữ nước, gây áp lực trực tiếp lên hệ thống thành mạch, đẩy chỉ số huyết áp lên cao và âm thầm tàn phá chức năng của cả tim lẫn thận theo thời gian mà không hề phát ra tín hiệu cảnh báo rõ ràng.

Cơ chế âm thầm tàn phá tim và thận của thói quen ăn thừa muối

Theo TS. Lê Thị Hương Giang (Trưởng khoa Tiết chế Dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8), thói quen sử dụng nước mắm, nước tương, bột canh, các món kho mặn và thực phẩm chế biến sẵn khiến đa số người dân nạp lượng natri vượt xa nhu cầu thực tế.

Khi lượng natri trong máu tăng cao, cơ thể buộc phải giữ lại nước trong lòng mạch để cân bằng áp suất thấu thấu. Điều này làm tăng thể tích máu lưu thông, buộc quả tim phải co bóp liên tục với cường độ mạnh hơn nhằm đẩy máu đi khắp cơ thể. Huyết áp tăng cao kéo dài sẽ làm tổn thương và xơ hóa các thành mạch máu, làm gia tăng nguy cơ biến chứng đột quỵ, thiếu máu cơ tim và suy tim.

Đối với hệ tiết niệu, thận đóng vai trò như một bộ lọc tinh vi giúp đào thải natri dư thừa qua nước tiểu. Khi lượng muối nạp vào quá lớn, thận phải hoạt động quá tải trong thời gian dài để duy trì sự cân bằng nội môi. Áp lực máu gia tăng đột ngột tại các vi mạch trong cầu thận sẽ làm tổn thương các cấu trúc lọc nhỏ bé này.

Theo thời gian, màng lọc cầu thận bị suy giảm chức năng đáng kể, dẫn đến tình trạng rò rỉ protein vào nước tiểu và đẩy nhanh tiến trình dẫn đến suy thận mạn tính. Điều nguy hiểm là những biến chứng tổn thương tim và thận này thường diễn ra rất âm thầm, khiến người bệnh chủ quan cho đến khi vô tình phát hiện qua thăm khám hoặc xuất hiện các biến chứng nghiêm trọng.

Nhận diện "bẫy Natri" ẩn nấp trong khẩu phần ăn hằng ngày

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo mỗi người trưởng thành chỉ nên tiêu thụ dưới 5g muối mỗi ngày, tương đương khoảng 2.000mg natri. Mặc dù vậy, mức tiêu thụ thực tế trong khẩu phần ăn của người Việt hiện đang cao hơn đáng kể so với ngưỡng an toàn này. Rào cản lớn nhất khiến nhiều người khó điều chỉnh là thói quen vị giác khiến họ không tự nhận ra mình đang ăn mặn. Lượng muối đưa vào cơ thể không chỉ đến từ hành động nêm nếm trực tiếp khi nấu nướng mà còn ẩn nấp tinh vi trong rất nhiều thực phẩm quen thuộc.

Nhóm thực phẩm chế biến sẵn như mì ăn liền, giò chả, xúc xích, thịt nguội, đồ đóng hộp, dưa cà muối cùng các loại nước chấm đóng vai trò là nguồn cung cấp natri "khổng lồ". Bên cạnh đó, các món ăn mua ngoài hàng, đặc biệt là những món kho, rim, rang đậm vị luôn được nêm nếm rất nhiều gia vị để tạo sự hấp dẫn.

Một bát nước chấm nhỏ, vài lát dưa muối hay một gói gia vị trong mì ăn liền tưởng chừng như vô hại, nhưng khi cộng dồn với lượng natri có sẵn trong toàn bộ thực đơn hằng ngày sẽ dễ dàng đẩy lượng muối vượt xa ngưỡng khuyến cáo của WHO.

Giải pháp cắt giảm muối thông minh bảo vệ sức khỏe hệ tuần hoàn

TS. Lê Thị Hương Giang nhấn mạnh rằng, việc cắt giảm lượng muối tiêu thụ không đồng nghĩa với việc loại bỏ hoàn toàn gia vị hay làm món ăn trở nên nhạt nhẽo. Chìa khóa nằm ở việc điều chỉnh thói quen nấu nướng để vị giác có thời gian thích nghi dần dần. Thay vì phụ thuộc vào muối hay bột canh, người nội trợ có thể giảm bớt lượng gia vị mặn và tăng cường sử dụng các nguyên liệu thảo mộc như hành, tỏi, gừng, sả, tiêu, ớt, chanh hoặc giấm để tạo hương vị đậm đà tự nhiên cho món ăn. Việc ưu tiên các phương pháp chế biến như hấp, luộc, nướng ít gia vị cũng là lựa chọn lành mạnh hơn hẳn so với các món kho hay rim quá mặn.

Trong sinh hoạt hằng ngày, hãy tập thói quen không đặt sẵn bát nước chấm ngập mặt hoặc lọ muối trên bàn ăn, đồng thời từ bỏ thói quen nêm thêm gia vị vào bát trước khi nếm thử. Khi đi mua sắm thực phẩm đóng gói, người tiêu dùng nên rèn luyện thói quen đọc nhãn dinh dưỡng để kiểm tra hàm lượng natri và ưu tiên lựa chọn những sản phẩm có chỉ số natri thấp hơn.

Bên cạnh đó, việc bổ sung rau xanh, trái cây và các thực phẩm dồi dào kali như chuối hay khoai tây vào chế độ ăn cân đối sẽ hỗ trợ cơ thể đào thải natri qua đường tiết niệu, giúp kiểm soát huyết áp hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, người đã mắc bệnh thận mạn tính hoặc đang được bác sĩ yêu cầu hạn chế kali cần đặc biệt thận trọng và tham khảo ý kiến chuyên môn trước khi tăng cường nhóm thực phẩm này hoặc trước khi sử dụng các loại muối giảm natri chứa kali.

Giảm muối là hành trình bắt đầu từ những điều chỉnh nhỏ mỗi ngày, việc kiên trì bớt một chút gia vị khi nấu nướng chính là món quà vô giá để bảo vệ lá chắn tim và thận luôn khỏe mạnh.

Suckhoecuocsong.vn/TH